Jonge Socialisten

 Alle drie bepleiten linkse samenwerking, bij voorkeur op hun eigen voorwaarden, maar met name tussen GroenLinks en de SP bestaan grote verschillen van opvatting over hoe die samenwerking plaats moet gaan vinden. Beiden willen graag de electorale steun, de backing van 30 zetels – maar liever niet de inhoudelijke bagage – die de PvdA te bieden heeft, en gezamenlijk proberen ze die partij uit elkaar te trekken, als paarden bij een vierendeling. Binnen de PvdA levert dat vanzelfsprekend nogal wat discussie op. Hoewel Job Cohen -terecht- volhoudt dat hij zijn eigen inhoudelijke koers wil varen en het liefst met beiden samenwerkt lijkt dat tot nu toe weinig concrete resultaten op te leveren, wat criticasters van de middenoptie wind in de zeilen geeft. De voorlopig laatste zet in dit spel werd gedaan door Femke Halsema, met een oproep in de Volkskrant om als PvdA de SP letterlijk links te laten liggen en expliciet te kiezen voor een progressieve samenwerking met GL.

Het is natuurlijk voor veel actieve PvdA'ers verleidelijk en in zekere zin ook comfortabel om op Halsema's uitnodiging in te gaan. Een groot deel van het partijkader is hoogopgeleid, progressief, idealistisch en hervormingsgezind – het soort mensen wat echt een verschil wil maken en desnoods met eigen handen een duurzame samenleving voor iedereen wil opbouwen. Dergelijke mensen vind je ook bij GroenLinks. Hun ideeën hebben veel weg van het oude verheffingsideaal, maar nu met een seculiere inspiratie in plaats van een calvinistische. Bovendien maken deze progressieven zich oprecht zorgen om het gebrek aan een concrete inhoudelijke koers van de PvdA, eentje die ze kunnen verkopen en waar ze trots op kunnen zijn. Die zorgen zijn zeker terecht. Waar dat ideaal echter de mist in gaat is dat zulke idealisten in de verleiding komen te denken dat wat op den duur is voor Nederland, ook goed is voor de mensen voor wie zij zeggen te vechten. GroenLinks trapt nu in die valkuil. Neem het volgende voorbeeld: ja, op den duur is hervorming van de WW een goede zaak en is het huidige systeem onhoudbaar. Maar ga mensen in de krachtwijken eens vertellen dat een abstracte hervorming in tijden van crisis belangrijker is dan hun inkomensonzekerheid. Juist de PvdA moet bereid zijn om ook naar hun bezwaren te luisteren, in plaats van maar te accepteren dat die groep niet meer op ons zou stemmen.

De PvdA is -als SDAP- ooit ontstaan uit een verbond tussen 'echte arbeiders' en rijke, hoogopgeleide 'heren'. Dat was destijds een wat onlogische, onwaarschijnlijke en bij vlagen ook nauwelijks vol te houden combinatie, en dat is hij eigenlijk nog steeds. De PvdA poogt groepen met elkaar te verenigen die normaal gesproken niet veel met elkaar gemeen hebben, en dat is vaker een verstandshuwelijk dan een liefdesrelatie. Hierbij kun je bijvoorbeeld ook denken aan de uiterst moeizame discussie in de partij over integratie, immigratie en de rol van de islam in Nederland. Ongetwijfeld zal de partij in de komende decennia nog regelmatig dat soort discussies moeten voeren. Dat we bereid zijn om te investeren in die ongemakkelijke verhouding en niet op de gemakkelijke toer gaan door definitief voor een bepaalde stroming binnen de partij te kiezen is mijns inziens ook de kracht van de partij. Sterker nog, het is de kracht van de brede middenpartijen, waar ik gemakshalve ook de VVD en het CDA toe reken. De gevolgen van zo'n keuze zijn momenteel te zien bij het CDA. Die voeren nu een nadrukkelijk conservatieve koers om verloren stemmen terug te winnen, maar worden electoraal gedecimeerd.

Ik vrees dat de PvdA hetzelfde staat te wachten als we al te uitdrukkelijk voor de links-liberale koers van GL kiezen. Het zou precies het beeld bevestigen wat de PvdA sinds de uitvinding van de derde weg wordt nagedragen, namelijk dat zij (een deel van) haar traditionele achterban is vergeten. Belangrijker dan dat vind ik echter dat de PvdA daarmee haar sterkste punt laat vallen, namelijk het vermogen om een ongemakkelijke keuze vol te houden – puur omdat deze de juiste is.